Paçuli uçucu yağı, nane, lavanta ve adaçayını bünyesinde bulunduran ballıbabalıgiller (labiatae) familyasının en aromatik üyelerinden birisi olan paçuli (pogostemon cablin) bitkisinin yapraklarından elde edilir.

 

Uçucu yağı elde etmek biraz zahmetlidir; zira buhar distilasyonuna geçmeden yapraklar hafif bir kurutma sürecinden geçirilir. Bu işlem yaprakların hücre duvarlarının yıkılmasını sağlar ve böylece uçucu yağ elde edilebilir. 

 

Paçuli yağını ilk kokladığımda, yaşadığım şaşkınlık günlerce sürmüştü çünkü bu yağın kokusu başka birşeye pek benzemiyor. Parfümeride dip nota olarak kabul edilip bir sabitleyici olarak kullanılsa da, paçuli kendi içerisinde üst, orta ve dip notalara sahip komple bir parfüm olarak değerlendirilmelidir. 

 

Paçuli bitkisi, çok yıllık bir bitkidir ve yaprakları 75-100 cm uzunluğa erişir. Hem gövdesi hem de yapraklar adaçayına benzer şekilde tüylüdür. Küçük çiçekleri beyaz ve eflatun renktedir. Yaprakları oval ve üzerindeki damarları asimetrik şekildedir. 

 

Bitki tropik Asya’ya özgüdür ve bugün Çin, Endonezya, Japonya, Kamboçya, Myanmar, Hindistan, Maldivler, Malezya, Mauritius, Seyşeller, Madagaskar, Tayvan, Pakistan, Filipinler, Tayland, Vietnam, Güney Amerika ve Karayipler’de yoğun biçimde yetiştirilmektedir. 

 

Tarihçe, Geleneksel Tıptaki Yeri & Efsaneler

 

Paçuli kokusu 1960’lar ve hippilerle özdeşleştirilir. Bunun sebebi o dönemde cannabis tüketen hippilerin kokularını maskelemek için paçuli kullanmasıdır. Hatta bu sebeple bazı kişilerde Paçuli’ye karşı bir antipati dahi gelişmiştir.

 

Madonna “Like a Prayer” albümünün paketlemesinde Paçuli kullanarak 60’lara atıfta bulunmuştur.

 

Parfüm eleştirmeni Luca Turin son çıkan bir parfümden bahsederken şöyle demiştir: “Paçuli ile kombin yapmak, MGM Grand’de yanınızda ihtiyar bir hippi sabahın altısında günün ilk margharitasını içerken kahvaltı yapmaya benzer.” 

 

4 Temmuz 1846’da London Daily News’de şöyle bir reklama yer verilmiştir: “Viner’ın Paçulisini güveleri önlemek için rahatlıkla kullanabilirsiniz.” 

 

Paçuli’nin geleneksel tıptaki ilk kullanımlarından M.S 5. yüzyılda bahsedilmektedir. Ancak günümüzde paçuli uçucu yağı çıkartılan p.cablin cinsi bitkiye esasında Çin ve Hindistan doğasında rastlanmamaktadır.

 

P.cablin yani Paçuli’nin esas orijini Filipinlerdir ve bu bitki 1830’lu yıllara kadar Hindistan ya da Avrupa’ya ulaşmamıştır.

 

Dolayısıyla, M.S 5 yüzyılda kullanımından bahsedilen bitki yüksek ihtimalle Paçuli’ye koku olarak benzeyebilecek Microtoena ya da Agastache rugusa’dır.

 

Tamilcede “paccai” yeşil ve “ilai” yaprak anlamına gelir dolayısıyla paçuli isminin buradan geldiği ileri sürülmektedir.

 

Paçuli, Tropik Asya’dan ipek yolu vasıtasıyla orta doğuya ve buradan da Napolyon sayesinde Avrupa’ya ulaşmıştır.

 

Paçuli Uçucu Yağı Özellikleri

 

Paçuli yağı sahip olduğu özellikleri aşağıdaki temel bileşenlere borçludur. Her zaman altını çizdiğimiz gibi, bu fitokimyasallar bitkinin yetiştirildiği bölgeye ve distilasyona göre farklılık gösterebilmektedir.

 

  • Patchouli Alcohol,
  • a-Bulnesene,
  • a-Guaiene,
  • Seychellen,
  • Gamma-Patchoulene,
  • a-Patchoulene,
  • Caryophyllene,
  • Norpatchoulenol,
  • Delta-guaiene,
  • Azulene.

 

Paçuli yağının rengi, distile edildiği materyale göre farklılık göstererek açık ya da koyu olabilmektedir. Demir kaplarda distile edilen yağ koyu renkli, çelik kap distilasyonu ise açık renkli yağ vermektedir. Genel itibariyle paçuli uçucu yağı derin altın kahverengi olarak tanımlanabilir. 

 

Parfümeride dip nota olan Paçuli kokusunu hiç deneyimlemeyenlere kokusunu anlatmak hiç kolay değil. Bu koku tamamen kendine özgü, oldukça otsu, odunsu ve toprağımsıdır.

 

Aslında en güzel tanımlama şudur: Paçuli, ballıbabalıgiller ailesinden bir kaç bitkinin kombini gibi kokuyor: Kekik, Nane, Biberiye, Lavanta!

 

Paçuli tek başına bir parfüm olarak kabul edilmekle beraber bazı uçucu yağlarla iyi harmanlar oluşturabilir: Bergamot, Itır, Lavanta, Gül, Misk Adaçayı, Karabiber ve Frankincense. Şüphesiz diğer nanegiller üyeleriyle de uyum sağlar.

 

Paçuli yağı verimine gelince uçucu yağın düşük verim sınıfında olduğunu söyleyebiliriz. Şöyle ki, 250 kg yaş paçuli yaprağı hafif kurutulma işlemine uğradığında 50 kg kuru paçuli elde edilmektedir. 50kg’dan ise ortalama 1kg paçuli yağı çıkartılır. Buna göre paçuli uçucu yağı verimliliği %0.4-2 aralığındadır.

 

Paçuli Uçucu Yağı Faydaları Infografik - aromaterapio.com

 

Paçuli Uçucu Yağı Faydaları ve Kullanımları

 

1- Prebiyotik Benzeri Etkiler Gösterir

 

2019 yılında Macau University of Science and Technology tarafından fareler üzerinde bir araştırma yapılmıştır.

 

Araştırmada, paçuli uçucu yağı ve temel bileşenlerinden Paçuli Alkolü, Pogoston ve Beta-Paçulen tedavisinin bağırsak mikrobiyatası üzerine etkileri incelenmiştir.

 

Geleneksel tıpta mide ve bağırsakları tedavi için kullanılan Paçuli ve bileşenleri, bağırsaklarda iyi bakterilerin çoğaltıp, kötü bakterileri azaltmıştır.

 

Örneğin, iyi bakterilerden olan; Anaerostipes butyraticus, Butytivibrio fibrisolvens, Clostridium jejuense, Eubacterium uniforme ve Lactobacillus lactis, tedavi edilen gruplarda önemli ölçüde artmıştır.

 

Buna karşılık, Sutterlla spp. , Fusobacterium mortiferum ve Helicobacter spp. patojenleri paçuli yağı ve beta paçulen sayesinde belirgin şekilde azalmıştır.

 

Çalışma mekanizmasına gelince; paçuli esansiyel yağı ve bileşenleri, E-kaderin ve N-kaderin gen ekspresyonlarnın durumunu değiştirerek ve mukozal p-lizozim ve Muc 2’yi artırarak bağırsak epitel bariyerini iyileştirir.

 

Tedavi ayrıca M1’den M2’ye makrofaj fenotiplerinin polarizasyonunu kolaylaştırırken proinflamatuar sitokinleri baskılamaktadır. (Referans 1)

 

2- Antibakteriyel Özellik Göstererek Doğal Antibiyotik Görevi Görür

 

College of Resources and Environment, Southwest University tarafından 2013 yılında yapılan in-vitro çalışmada, paçuli uçucu yağı ve bazı bileşenlerinin, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Bacillus proteus, Shigella dysenteriae, Typhoid bacillus, Staphylococcus aureus gibi zararlı bakteriler karşısındaki etkinliği araştırılmıştır. 

 

Ayrıca güçlü antibiyotikler olan benzylpenicillin, sulfadiazine, trimethoprim, ciprofloxacin and rifampicin ile bir de kontrol grubu oluşturularak, Paçuli yağı ve bileşenleri ile antibiyotiklerin etkinliği karşılaştırılmıştır. Sonuçlar oldukça şaşırtıcıdır.

 

Bakıldığında Paçuli esansiyel yağı ve fitokimyasallarının bahsi geçen antibiyotiklerin tümünün etkinliğine eşit başarı sağladığı görülmüştür. Buna göre paçuli yağını güvenli bir şekilde hayatımıza sokarak antibiyotiklere iyi bir alternatif yaratabiliriz. (Referans 2

 

3- Akut Enflamatuar Yanıtı Azaltır

 

Brezilya’da State University of Maringá’da yapılan bir 2016 yılı çalışması, paçuli yağının enflamtuar yanıt ve lökositler üzerindeki etkilerini incelemiştir.

 

Buna göre oral olarak alınan 100,200 ve 300 mg/kg paçuli yağının lökosit alımını, nitrit oksit üretimin ve mikro dolaşımdaki lökosit sayısını azalttığı görülmüştür.

 

Paçuli uçucu yağının lökosit davranışı üzerinde etkileri olduğu kesindir. Bu özelliği ile Paçuli uçucu yağının antienflamatuar uçucu yağlar listesinin saygın üyelerinden birisi olduğunu söyleyebiliriz. (Referans 3)

 

4- Kalın Bağırsak Kanseri ile Savaşır

 

University of Maryland, Department of Nutrition and Food Science, 2013 çalışmasında; Paçuli uçucu yağının en değerli bileşenlerinden olan Paçuli alkolünün (PA) insan bağırsak kanseri hücrlerinin çoğalması ve apoptozu üzerindeki etkileri araştırılmıştır.

 

PA, uygun dozlarda uygulandığında, insan bağırsak kanser hücrelerinin (HCT116, SW480) çoğalmasını durdurmuş ve hücre apoptozuna sebep olmuştur.

 

Ayrıca MCF7, BxPC3, PC3, ve HUVEC hücrelerinde hücre gelişimini sonlandırmıştır. Bu çalışma sonuçları PA’nın kolorektal kanser hücrelerinde anti-kanser aktivitesi gösterdiğini ortaya koymuştur. (Referans 4)

 

Bu sonuçların anlamı sizce de oldukça kuvvetli değil mi? Umarız önümüzdeki yıllarda, bu araştırma sonuçları birer aksiyon planına çevrilebilir ve kanser hastaları bu bitkisel tedavilerle şifa bulabilirler.

 

5- N1H1 Influenza Virüsünü Etkisiz Hale Getirir

 

2011 yılında Kitasato University’de yapılan araştırmada 11 seskiterpenin  A/PR/8/34 (N1H1) influenza virüsüne karşı etkinliğine bakılmıştır.

 

Bunların içerisinden sadece Paçuli uçucu yağının değerli bir bileşeni olan Paçuli alkolünün (PA), uygun dozda kullanıldığında, virüsü %99.8 oranında inhibe ettiği görülüştür.

 

PA, A/Guizhou/54/89 (H3N2) virüsüne karşı etki göstermemiş ve B/Ibaraki/2/85 karşısında düşük anti-viral özellik göstermiştir. (Referans 5)

 

Farkındaysanız, konu virüsler olduğunda, bir uçucu yağ belirli bir virüse karşı anti-viral etki gösterdi diye tüm virüslere karşı etkili olacak diye bir kanıya varmak son derecer yanlıştır.

 

Bu anlamda, uçucu yağların Covid-19 virüsüne karşı etkili olduğunu, araştırma sonuçlarına bakmadan söylemek tam bir dezenformasyon olur. 

 

6- Akut Akciğer Hasarını Tedavi Eder

 

2017’de Guangzhou University of Chinese Medicine araştırmasında anti-enflamatuar özelliğe sahip olduğu bilinen Paçuli bileşenlerinden beta-paçulen’in (B-PAE) akut akciğer hasarı üzerindeki etkisi incelenmiştir.

 

Araştırma fareler üzerinde yapılmış ve farelerin akciğerlerine yapay hasar verilip sonrasında B-PAE ile tedavi uygulanmıştır. 

 

Sonuçlara göre, B-PAE farelerin ölüm oranını ve akciğer ıslak/kuru ağırlığı oranını önemli ölçüde düşürmüş, akciğerdeki patolojik değişmeleri tersine çevirmiştir.

 

Araştırma sonuçları, B-PAE’nin akut akciğer hasarında kullanmak üzere geliştirilecek ilaçlarda kullanılabileceğini ortaya koymuştur.
(Referans 6)  

 

7- Vücut Kokularını Önleyerek Doğal Parfüm Görevi Görür

 

1960’larda her ne kadar hippi parfümü olarak kötü bir üne kavuşmuş olsa da Paçuli uçucu yağı tek başına kendine has mükemmel bir kokuya sahiptir.

 

Hem antibakteriyel özelliği hem de sakinleştiriciliği ile evde hazırlayabileceğiniz vücut spreyleriniz ile bir taş ile iki kuş vurabilirsiniz.

 

Tek yapmanız gereken, tahıl kökenli bir etil alkol ile uygun miktarda paçuli yağını bir sprey şişesinde karıştırmak.

 

Ayrıca paçuli dip nota olduğu için ev yapımı parfümlerinizde sabitleyici yani kalıcılık artırıcı olarak da kullanabilirsiniz. Paçuli, üst notada Bergamot ile ve orta notada floral kokularla iyi bir uyuma sahiptir.

 

Paçuli Uçucu Yağı Güvenli Kullanım Önerileri

 

Paçuli uçucu yağı, düşük dozlarda kullanıldığında güvenli kabul edilen uçucu yağlardan biridir. Hamile ve emziren kadınlar ile çocuklarda kullanımı ile ilgili yeterli araştırma olmadığından bir uzmana danışmadan kullanılmamalıdır.

 

Toksik açıdan düşük toksisiteye sahiptir ancak dahili kullanımında dikkatli olunmalıdır çünkü tüm uçucu yağlar gibi bu yağın da tek damlası bile çok ama çok kuvvetlidir. Nanegillerde hangi bitkilerle akraba olduğunu hatırlayın: kekik, lavanta, adaçayı, nane. 

 

Bu yazıyı yazarken, soğuk büyük bir bardak suya bir damla organik paçuli yağı damlatıp bir deneme yaptığımızı da söylemeden geçemeyeceğiz. Bize göre, bu yağın tadı da kokusu gibi mükemmel. Tek damlasını büyük porsiyon limonatalarınıza veya yoğurtlu yulaflarınıza karıştırabilirsiniz. 

 

Topikal uygulamalarında %1-2 oranında taşıyıcı yağlarla seyrelterek kullanılabilir. Ancak bazı kişilerin topikal paçuli uygulamalarında hassasiyet gösterdiği gözlenmiştir. Bu yüzden önce küçük bir alanda alerji testi yapmalısınız.

 

Bakınız: Taşıyıcı Yağlar – Uçucu Yağları Seyreltme Sanatının Baş Aktörleriyle Tanışın!

 

Özellikle hindistan cevizi yağı ile iyi bir kombin oluşturduğunu söyleyebiliriz. Paçuli yağını antiseptik özelliği ile yaraların mikrop kapmaması için kullanabilirsiniz.

 

Karın bölgenize, şakaklarınıza ve tabanlarınıza sürerek rahatlatıcı etkilerinden faydalanabilirsiniz. Derideki mantar oluşumu üzerinde mükemmel etkisi olduğunu da bizzat ekipçe gözlemledik. 

 

Bakınız: Uçucu Yağ Seyreltme Cetveli

 

Paçuli esansiyel yağının şüphesiz en güvenli kullanım şekli, difüzör ile bulunduğunuz ortama yaymaktır. Bizim nebülizatör ile paçuliyi ortaya yaymak konusunda epey deneyimimiz var. Hem ortamın harika kokmasını sağlıyor, hem de havanızı temizliyor ve sizi topraklama etkisi ile sakinleştiriyor.

 

Bakınız: Aromaterapi Difüzörü (Hava Yayıcı) Nasıl Seçilir?

 

Paçuli uçucu yağının evcil hayvanlarda kullanımı ile ilgili herhangi bir araştırma bulunmamakla beraber bu uçucu yağ evcil hayvanlar için güvenli yağlar listesinin eski bir üyesi değildir. Dolayısıyla önlem olarak evcil hayvanlarınızdan uzak tutmanız iyi olur. 

 

Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli

 

Tüm uçucu yağlarda olduğu gibi Paçuli uçucu yağı satın alırken en önemli kriteriniz uçucu yağın saf ve yüksek kaliteli olmasıdır.

 

Tropik Asya’ya özgü Paçuli’nin ülkemizde yetiştirilmesinin mümkün olabileceğine dair bir izlenim edinmemize rağmen ülkemizde yağı için üretildiğine dair bir bilgiye ulaşamadık.

 

Bu da demek oluyor ki ülkemizde satın alacağınız tüm Paçuli esansiyel yağları, yabancı menşeli olacaktır. 

 

Bu bağlamda, kendisi bu uçucu yağı üretmeyen üreticilerden ziyade ülkemizde bulabileceğiniz global üretim ağına sahip güvenilir markaların organik ve saf paçuli yağlarını tercih etmenizi önemle tavsiye ederiz.

 

Unutmayın, Paçuli yağı çok kuvvetlidir ve kolaylıkla taşıyıcı yağlarla seyreltilerek satılabilir. Ancak bu gibi yağlarla tıbbı fayda sağlamak mümkün değildir.

 

Paçuli uçucu yağı düşük yağ verimliliği dolayısıyla pahalı bir yağdır. Yüksek kaliteli bir paçuli yağının 10ml’si için ortalama 25 USD bir satış fiyatı normaldir.

 

Paçuli yağının kırmızı şarap gibi yıllandıkça aromasını artırdığını ve daha değerli hale geldiğini de notlarınıza eklemelisiniz.

 

Bu uçucu yağda raf ömrü problemi yaşamanız söz konusu değildir. Ancak yine de paçuli uçucu yağınızı uygun koşullarda saklayınız. 

 

Referanslar

 

Patchouli Essential Oil

 

Patchouli Plant

 

PATCHOULY OIL – WebMD

 

The mysterious origins of patchouli

 

Reduce Depression & Inflammation with Patchouli Oil

 

Why is patchouli linked to hippies?

 

Wikipedia – Patchouli