Bugün dünyada en çok kullanılan esansiyel (uçucu) yağ olan lavanta yağının faydaları aslında 2500 yıl önce keşfedilmiştir. Güçlü antioksidan, antimikrobiyal, yatıştırıcı, sakinleştirici ve antidepresif özellikleri nedeniyle, lavanta yağı faydaları saymakla bitmez. Bu sebeple, hem kozmetik hem de terapötik olarak yüzyıllardır kullanılmaktadır. (R1)

Mısırlılar lavantayı mumyalama için ve bir parfüm olarak kullandı. Söylentiye göre, King Tut’un mezarı 1923’te açıldığında, 3.000 yıl geçmiş olmasına rağmen hala hafif bir lavanta kokusu olduğu söyleniyor.

Erken ve modern aromaterapi yazılarında, lavantanın antibakteriyel esans yağı olarak kullanılması savunuluyor. Bitkinin yaprakları ve gövdeleri kaynatılarak, sindirim sistemi hastalıklarına ve romatizmaya karşı kullanıldı. Bunun yanı sıra da lavanta kozmetik amaçlı olarak değerlendirildi. Romalılar banyoda, pişirmede ve havayı temizlemek için lavanta yağı kullanıyorlardı. İncil’de lavanta yağı, belirginleştirmek ve iyileşmek için kullanılan aromatikler arasındaydı. (R2)

Lavanta yağı çok yönlü özellikler içeriyor ve doğrudan cilde uygulanabiliyor. Bu yüzden, sağlık için uçucu yağlar kullanmaya başlayanların, mutlaka bulundurması gereken bir yağ olarak değerlendirilebilir. Bilim, son zamanlarda lavanta esansiyel yağının içerdiği sağlık yararları aralığını değerlendirmeye almaya başlasa da, bu yağın inanılmaz yeteneklerini gösteren çok sayıda kanıt bulunmaktadır. (R3)

Bugün lavanta, dünyanın en popüler esansiyel yağlarından biridir ve bunun için şüphesiz iyi sebepler mevcuttur. İnsanlar vücutları ve evleri için nihayet lavanta yağının faydalarını kavramaya başladılar.

 


 

Lavanta Yağı Faydaları ve Çalışmaları

 

1. Antioksidan Koruma Kalkanı

 

Toksinler, kimyasallar ve kirleticiler gibi serbest radikaller, bugün insanları etkileyen her hastalık için muhtemelen en tehlikeli ve en yaygın risk faktörüdür. Serbest radikaller bağışıklık sisteminizin kapatılmasından sorumludurlar ve vücudunuza inanılmaz derecede zarar verebilirler.

 

Vücudun serbest radikal hasarına verdiği doğal tepki, bu serbest radikallerin zarar vermesini önleyen glutation, katalaz ve süperoksit dismutaz (SOD) gibi antioksidan enzimler üretmektir. Ne yazık ki, serbest radikal yükü çok büyükse, vücudunuzdaki antioksidanlar görevini yapamaz hale gelebilir. Zayıf beslenme ve toksinlere yüksek derecede maruz kalma da eklenince vucütta problemler başlar.

 

Neyse ki, lavanta esansiyel yağı, hastalığı önleyen ve tersine çeviren doğal bir antioksidandır. Phytomedicine’de yayınlanan bir 2013 araştırması, lavanta yağının vücudun en güçlü antioksidanlarının – glutatyon, katalaz ve SOD – aktivitesini arttırdığını buldu. Ve daha yeni çalışmalar, lavantanın antioksidan aktiviteye sahip olduğu ve oksidatif stresi önlemeye veya tersine çevirmeye yardımcı olduğunu göstermiştir. (R4, R5)

 

2. Doğal Diyabet Tedavisi

 

2014’te, Tunuslu bilim adamları büyüleyici bir görevi tamamlamak için yola koyuldu: lavanta aromatik yağının kan şekeri üzerindeki etkilerini görmek ve diyabeti doğal olarak tersine çevirip çeviremeyeceğini görmek!

 

Hayvanlar üzerinde yapılan 15 günlük çalışmalar sırasında gözlemlenen sonuçlar şaşırtıcıydı. Lavanta esansiyel yağı tedavisinin, vücudu aşağıdaki diyabet semptomlarından koruduğu görüldü (R6):

 

  • Artan kan şekeri (diyabetin ayırt edici özelliği)

 

  • Metabolik bozukluklar (özellikle yağ metabolizması)

 

  • Kilo almak

 

  • Karaciğer ve böbrek antioksidanlarının tükenmesi

 

  • Karaciğer ve böbrek fonksiyon bozukluğu

 

  • Karaciğer ve böbrek lipid peroksidasyonu (serbest radikallerin hücre zarlarından gerekli yağ moleküllerini  “çaldığında”)

Her ne kadar lavanta yağının diyabetin önlenmesi veya tersine çevrilmesi için tam kapasitesini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, bu çalışmanın sonuçları umut vericidir ve lavantanın terapötik potansiyelini gösterir. Lavanta yağını şeker hastalığında, topikal olarak boynunuza ve göğsünüze uygulayarak, evde difüze ederek veya takviye besin alarak kullanabilirsiniz.

 

3. Modunuzu İyileştirir ve Stresi Azaltır

 

Son yıllarda, lavanta yağı , nörolojik hasara karşı korumak için eşsiz yeteneği nedeniyle mercek altına alındı. Geleneksel olarak, lavanta migren, stres, anksiyete ve depresyon gibi nörolojik sorunları tedavi etmek için kullanılmıştır, bu nedenle araştırmaların nihayet tarihe yetişmekte olduğunu görmek heyecan verici.

 

2013 yılında, Uluslararası Klinik Uygulama Psikiyatri Dergisi tarafından yayınlanan kanıta dayalı bir çalışmada, 80 miligram kapsül lavanta esansiyel yağı ilavesinin kaygı, uyku bozukluğu ve depresyonu hafiflettiği tespit edildi. Ek olarak, çalışmada lavanta yağı kullanmaktan kaynaklanan olumsuz yan etkiler, ilaç etkileşimleri veya geri çekilme semptomları yoktu. (R7)

 

Uluslararası Nöropsikofarmakoloji Dergisi, 2014 yılında Silexan’ın (lavanta yağı olarak bilinir) genel anksiyete bozukluğuna karşı plasebo ve reçeteli ilaç paroksetininden daha etkili olduğunu ortaya koyan bir insan çalışması yayınladı. Tedaviden sonra, yoksunluk semptomları ya da yan etkilere de rastlanmadı. (R8)

 

2012’de yayınlanan bir başka çalışma, 28 yüksek risk grubu doğum yapmış kadını aldı ve difüzör ile lavantaları evlerinde yaydı. Dört haftalık bir lavanta aromaterapisinden sonra doğum sonrası depresyonda önemli bir azalma ve azalmış anksiyete bozukluğu tespit etti. (R9)

 

Lavanta yağının travma sonrası stres bozukluğu semptomlarını da iyileştirdiği gösterilmiştir. Günde 80 miligram lavanta yağı depresyonun yüzde 33 oranında azalmasına ve TSSB’den muzdarip 47 kişide uyku bozuklukları, ruh hali ve genel sağlık durumunu önemli ölçüde azaltmaya yardımcı oldu. (R10)

 

Stresi azaltmak ve uykuyu iyileştirmek için, yatak odanıza bir difüzör koyun ve akşamları okurken veya rahatlarken etrafa lavanta yağı yayılmasını sağlayın. Aynı faydalar için lavanta yağını topikal olarak kulağınızın arkasına da uygulayabilirsiniz.

 

4. Beyin Fonksiyonlarını Destekler

 

Lavanta esansiyel yağının nörolojik faydaları, depresyonu tedavi etme ve ruh halini artırma yeteneği ile sınırlı değildir. Araştırmalar ayrıca lavanta yağının Alzheimer hastalığı için doğal bir tedavi işlevi gördüğünü gösteriyor! Fareler üzerinde yapılan çalışmalar, lavanta esansiyel yağ buharının solunmasının, beyin oksidatif stresini önlemeye ve bilişsel bozulmayı iyileştirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. (R11, R12)

 

Yine 2012’de İsviçre dergisi Molecules, lavanta yağının inme gibi nörolojik rahatsızlıklar için uygulanabilir bir tedavi seçeneği olduğunu şok edici bir şekilde kanıtlayan bir çalışmanın sonuçlarını yayınladı. Araştırmacılar lavanta’nın nöroprotektif etkilerinin antioksidan özelliklerinden kaynaklandığına inanıyor. (R13)

 

Sinir sisteminizi lavanta yağı ile desteklemek için, evde difüze edin, doğrudan şişeden soluyun ya da topikal olarak şakaklara ve boynun arkasına uygulayın.

 

5. Yanıkları ve Kesikleri İyileştirir

 

Antimikrobiyal özellikleri ile bilinen lavanta yağı, yüzyıllardır çeşitli enfeksiyonları önlemek, bakteriyel ve fungal bozukluklarla savaşmak için kullanılmıştır. Aslında, lavantanın bu yararını tekrar tekrar ortaya çıkarmak için neredeyse 100 çalışma yapılmıştır. Araştırmalar, lavanta yağının yanıkların, kesiklerin, sıyrıkların ve yaraların iyileşmesini hızlandırdığını gösteriyor ve bunun büyük bir kısmı antimikrobiyal bileşiklerinden kaynaklanıyor.

 

Kanıta Dayalı Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp’ta yayınlanan bir araştırma, lavanta’nın antimikrobiyal kabiliyetinin karanfil, tarçın ve çay ağacı yağı gibi diğer uçucu yağlarla harmanlandığında nasıl arttığını incelemiştir. Araştırmacılar, bu yağların 1 : 1 oranda karıştırılmasının, Candida albicans ve Staph aureus’a karşı mücadelede en etkili olduğunu buldu. Bu bakteriler, solunum yolu zatürresi ve cilt mantarlarına yol açan birçok mantar ve bakteriyel enfeksiyonun iki yaygın nedenidir. (R14)

 

Fareler üzerinde yapılan bir 2016 araştırması, lavanta yağının, erken aşamada granülasyon dokusu (derinin iyileştirici yüzeyindeki doku) oluşumunu hızlandırarak ve kollajen sentezini destekleyerek yara iyileşmesini desteklediğini buldu. Lavanta yağı ile tedavi edilen yara alanı kontrol grubuna göre anlamlı derecede azaldı. (R15)

 

Yanma rahatlaması ve kesik, sıyrık veya yaraların iyileşmesi için 3–5 damla lavanta yağı ½ çay kaşığı hindistan cevizi yağıyla karıştırın ve karışımı ilgili alana uygulayın. Parmaklarınızı veya temiz bir parça pamuk kullanabilirsiniz.

 

6. Sağlıklı Cilt ve Saçı Destekler

 

Antimikrobiyal ve antioksidan özelliklerinden dolayı, taşıyıcı yağ (hindistancevizi, jojoba yağı veya üzüm çekirdeği yağı gibi) ile karıştırılmış lavanta esansiyel yağı cildinize çok büyük faydalar sağlar.

 

Lavanta yağı’nın topikal olarak kullanılması, kanser yaralarından alerjik reaksiyonlara, akne ve yaşlılık lekelerine kadar bir dizi cilt koşulunun iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Antiinflamatuar ve antioksidan özellikleri, cilt rahatsızlıklarını hafifletmeye ve yaşlanma belirtilerini tersine çevirmeye yardımcı olur. (R16)

 

Cilt sağlığı için lavanta yağı aromaterapisi için, 3-4 damlayı ½ çay kaşığı hindistancevizi veya jojoba yağı ile birleştirin ve ilgili bölgeye masaj yapın. Ayrıca yüzünüze veya vücut temizleme ürününüze de lavanta yağı ekleyebilirsiniz. Lavanta yağını buhur yağı ( frankincense ) ile karıştırmanızı ve sabah, duştan hemen sonra ve yatmadan hemen önce cildinize uygulamanızı önerilir. Bu, koyu renkli lekeler gibi yaşlanma belirtilerini ve iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olacaktır.

 

Çalışmalar lavanta yağının, kekik, biberiye ve sedir ağacı gibi diğer esansiyel yağlarla birlikte günlük saç derisine masaj yapıldığında alopesi areata ve saç dökülmesi gibi kondisyonlar önemli ölçüde yardımcı olabildiğini göstermektedir. (R17)

 

7. Baş Ağrısını Giderir

 

Gerilim veya migren ağrıları ile mücadele eden milyonlarca insandan biriyseniz, lavanta yağı tam da aradığınız doğal ilaç olabilir. Baş ağrısı için en iyi yağlardan biridir, çünkü rahatlamayı sağlar ve gerginliği azaltır. Sakinleştirici, kaygı önleyici, antikonvülsan ve sakinleştirici ajan olarak çalışır.

 

Avrupa Nöroloji dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, migren ağrıları ile mücadele eden insanlar, lavanta yağını 15 dakika soluduklarında ağrıda önemli bir azalma gördü. Kontrol grubu ile lavanta yağı grubu arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı. 129 başağrısı atağı vakasından 92’si tamamen veya kısmen lavantalara cevap verdi. (R18)

 

En etkili doğal baş ağrısı ilaçlarından birinin, lavanta yağının her iki damlasını nane yağı ile kombine etmek ve karışımı boynun arkasına ve şakaklara sürmek olduğunu bulunmuştur. Lavantayı ortama yaymak veya doğrudan şişeden solumak da baş ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir.

 

8. Uyku Kalitesini Artırır

 

Lavanta yağının yatıştırıcı ve sakinleştirici özellikleri nedeniyle uykuyu iyileştirmek ve uykusuzluğu tedavi etmede etkilidir. Doğum yapmış 158 anneyi içeren 2015 çalışması kontrol veya müdahale grubuna ayrıldı. Müdahale grubu sekiz hafta boyunca haftada dört kez yatmadan önce lavanta yağını soludu. Lavanta yağı kullanan kadınlar, kontrol grubuna kıyasla uyku kalitesinde önemli bir gelişme göstermiştir. (R19)

 

Lavanta yağının uykuya neden olan, sakinleştirici etkilerini gösteren annelerin de içinde olduğu gibi birkaç çalışma var. Lavanta solumanın uyku bozukluğunu azalttığını, kaliteyi ve uyku süresini iyileştirdiğini, uykusuzluğa karşı mücadeleyi ve genel refahı arttırdığını göstermiştir. Ayrıca, çoğu yatıştırıcı ilaçtan farklı olarak, lavanta istenmeyen yan etkilere neden olmaz. Aslında genel zihinsel ve fiziksel sağlığı destekler. (R20)

 

Uyku kalitenizi arttırmak için lavanta yağını yatak odanızda uyumadan önce veya uyku sırasında ortama yayın. Ayrıca doğrudan boynunuza, göğsünüze ve şakaklarınıza 3-5 damla ovalayabilirsiniz. Küvetinize 15 damla lavanta yağı ve 1 bardak epsom tuzu ekleyerek şifa banyosu yapmak, lavanta yağı kullanarak uyku iyileştirmek ve vücudu rahatlatmak için etkili bir yollardan birisidir.

 

Ayrıca lavanta yağı, roma papatyası yağı ve magnezyum yağı karışımı hazırlamanın uykuyu iyileştirmek için en iyi kombinasyon olduğu görülmüştür. Sakin ve huzurlu bir his uyandırmak için bu karışımı boynunuzun ve bileklerinizin arkasına sürebilirsiniz.

 

9. Ağrı Giderir

 

Bazı çalışmalar lavanta yağının doğal bir ağrı kesici olduğunu bulmuştur. Sadece lavantaları ilgili alana sürmek iltihaplanma ve ağrı yoğunluğunu azaltabilir ve birçok sağlık durumunun semptomlarını hafifletebilir.

 

Tıpta Tamamlayıcı Terapilerde yayınlanan 2015 araştırması, lavanta yağının topikal uygulanmasının, diyaliz iğnelerinin yerleştirilmesi sırasında orta derecede ağrı şiddetini azalttığını göstermektedir. Araştırmacılar, lavantanın, birçok hemodiyaliz hastası için sürekli korku ve endişe yaratan diyaliz iğneleri ağrısını azaltma seçeneği olabileceğine dikkat çekiyor. (R21)

 

Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Dergisi’nde yayınlanan bir başka araştırma, lavanta, mercanköşk, nane ve karabiber esansiyel yağlarının bir kombinasyonunun günlük olarak etkilenen bölgeye uygulandığında boyun ağrısını iyileştirdiğini buldu. (R22)

 

Yakın zamanda yapılan bir başka araştırma, deriye masaj yapıldığında lavanta yağının, alt karın bölgesinde adet ağrısı ve krampla ilişkili dismenore’yi hafifletmeye yardımcı olabileceğini kanıtladı. Bu çalışmanın sonuçları lavanta yağının PMS ve adet krampları için doğal bir ilaç olarak kullanılabileceğini göstermektedir. (R23)

 

10. Kanser İçin Tamamlayıcı Terapi

 

Afrika Geleneksel, Tamamlayıcı ve Alternatif İlaçlar Dergisi’nde yayınlanan bir 2012 araştırması, özellikle lavanta yağı kullanan aromaterapinin, kanser hastalarının stres, bulantı, kronik ağrı ve depresyon ile başa çıkmasına yardımcı olduğunu göstermektedir. Lavanta yağı bağışıklık sistemini uyarmak, ruh halini yükseltmek, uykuyu iyileştirmek ve stresle mücadele etmek için terapötik bir ajan olarak kullanılabilir. (R24)

 

Lavanta yağı boynunuza, göğsünüze, bileklerinize ve şakaklarınıza masaj yaptığınızda gevşetici ve sakinleştirici etkiler yapabilir. Enjeksiyon bölgesinde ağrı, kas veya eklem ağrısı yaşıyorsanız, etkilenen bölgeye 2-3 damla lavanta uygulayın.

 

Stresi ve kaygıyı hafifletmek ve uykuyu iyileştirmek için lavantayı ortama yayın veya doğrudan şişeden soluyun. Bu özellikle cerrahi prosedürler ve kemoterapi tedavisinden önce ve sonra faydalı olabilir.

 


 

Lavanta Yağı Yan Etkileri ve Önlemler

 

Çoğu insan için, deneyimleyeceğiniz tek şey lavanta yağı faydalarıdır ve lavanta yağı kullanmak tamamen güvenlidir. Bununla birlikte, lavanta yağı ile diğer ilaçlar arasındaki etkileşimler ya da hamile kadınlarda kullanımı konusunda kapsamlı bir bilimsel araştırma yapılmamıştır, bu yüzden dikkatli olmak gerekir.

 

İlaç Etkileşimleri: Uyku ile ilgili bozukluklar veya depresyon için reçeteli ilaçlar alıyorsanız, lavantanın bu ilaçların etkinliğini artırabileceğine dikkat edin. Reçetesiz bir uyku ilacı veya herhangi bir yatıştırıcı (hatta öksürük veya grip ilacı) kullanıyor olsanız bile, lavantanın birçok insanı uykulu ve hatta biraz uykulu hale getirdiğini unutmayın, bu nedenle lavanta yağını diğer ilaçlarla birleştirmemek en iyisidir. Yakın gelecekte anestezi alacaksanız, lavanta yağı kullanmaktan kaçınmanızda fayda var.

 

Hamile Kadınlar: Lavanta yağı genellikle hamile ve emziren kadınlar için güvenli olarak kabul edilir. Kaslar üzerinde rahatlatıcı bir etkiye sahip olabileceği ve hormon seviyelerini de etkileyebileceği için, üçüncü trimesterde lavantayı dikkatlice kullanın. Hamileyken esansiyel yağların kullanımı hakkında doktorunuzla konuşmak en iyisidir, çünkü bunların şu anda güvenli olduğu garanti edilmemiştir. (R25)

 

Çocuklar: Lavanta yağı, çocuklarda kullanım için genellikle güvenli olarak kabul edilir, ancak lavanta’nın hormon düzeyleri üzerindeki etkisinin henüz ergenlik döneminden geçmemiş erkekler için zararlı olabileceğine dair bazı endişeler vardır. Lavanta için hormon bozucu olduğuna dair güçlü bir kanıt bulunmamasına rağmen (sadece çok küçük 1-2 çalışma yapılmıştı), ebeveynlere küçük çocuklarda sıklıkla lavanta yağı kullanıyorsa dikkatli olmaları gerektiği söyleniyor.

 

Lavanta Yağı Dahili Kullanım: Çalışmalar öncelikle, lavanta yağı topikal olarak cilt üzerinde veya soluma yoluyla kullanmanın etkilerine bakmaktadır. Üç damla yağ bir taşıyıcı yağ ile karıştırıldığında ve doğrudan cilde uygulandığında hiçbir negatif semptom bulunmamıştır. Bununla birlikte, 2013 yılında kanıta dayalı bir makale, lavantanın, küçük gastrointestinal semptomlar dışında, olumsuz etkiler olmadan 80 ila 160 miligram büyük bir dozda alınabileceğini vurgulamıştır. Gastrointestinal tahrişi önlemek için dahili kullanımı minimumda tutun ve hassas bir sindirim sisteminiz varsa dikkatli olun. Şu anda lavanta yağıyla ilgili bilinen hiçbir gıda etkileşimi yoktur.