Ardıç meyvesi uçucu yağı, Cupressaceae (servigiller) familyasının Juniperus Communis türünden buhar distilasyonu yolu ile elde edilen uçucu yağdır. 

 

Avrupa, Güneybatı Asya ve Kuzey Amerika’da yüksek kesimlerde sık görülen Ardıç ağacı bir iğne yapraklıdır ve ülkemizde de yaygın olarak görülür. 10-15 metre boya erişebilen ağacın kozalakları yabanmersinini andıran küçük mavi yemişler üretir. 

 

Ardıç idrar söktürücü, mide yatıştırıcı, mikrop kırıcı ve romatizma karşıtı geleneksel kullanımları ile bilinmektedir. Doğada ardıç bulduğunuzda yapraklarını kaynatarak kendinize mükemmel bir detoks çayı yapabilirsiniz. 

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı - Dalları Üzerinde Yemişi

 

Ardıç: Tarihçe, Geleneksel Tıptaki Yeri & Efsaneler

 

Ardıç yemişi uçucu yağı eskiden kötü ruhları uzaklaştırmak ve hastalıkları uzak tutmak için yakılmak suretiyle kullanılmıştır. Ardıç vücudu arındırmak ve detoksifiye etmek için uzun bir kullanım geçmişine sahiptir.  

 

Kullanımları on beşinci ve on altıncı yüzyıla kadar uzanmakta ve hatta vebadan korunmak için de kullanılmıştır. Bugün de ardıç detoksifikasyona yardımcı olmak ve güçlü bir antiseptik olarak sıklıkla kullanmaktır.

 

Dalında Olgun Ardıç Yemişi

 

  • Latince Juniores kelimesinden gelen Juniper, genç yemiş anlamına gelir.

 

  • Her ne kadar Mısır’da yetişmese de, Tutankamunun mezarında Juniperus bulunmuştur. Ardıçın oraya Yunanistan’dan gittiği sanılmaktadır.

 

  • Dr. Couic Marinier’e göre Ardıç Meyveleri 1917’den önce boya kalemi üretiminde kullanılıyordu.

 

  • Ardıç, özellikle Avrupa’da cin ve likör yapımında önemli bir yere sahiptir. Hollanda yapımı “Jenever”, Fin yapımı “Sahti” ve İsveçli “Julmust” ardıç kullanılarak üretilir.

 

  • Eski Ahit, Mezmurlar 120: 4 dahil olmak üzere ardıç ağacına birkaç atıf içerir. Bunlardan biri, ardıçın yanlış ve olumsuz olanı temizlemek, saflaştırmak ve ortadan kaldırmak için kullanılmasıdır.

 

  • Ardıç ağacı, ardıç kuşu olmadan çoğalamaz. Ağaçtan dökülen tohumlar kabukları sebebiyle toprakta çoğalamaz. Çoğalma ancak ardıç kuşunun bu tohumları yiyip dışkılamasıyla mümkün olur. 

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı Özellikleri

 

Ardıç meyvesi uçucu yağı temel bileşenleri arasında sıklıkla aşağıdakiler görülür:

 

  • a-Pinene
  • Sabinene
  • B-Myrcene
  • Terpinene-4-ol
  • (+)-Limonene
  • B-Pinene
  • Gamma-Terpinene
  • Delta-3-Carene
  • a-Terpinene

 

2015 yılında University of Prishtina tarafından yapılan bir araştırmada Ardıç kozalağından elde edilen uçucu yağın kimyasal bileşimi incelenmiştir.

 

Tüm popülasyonların uçucu yağlarında toplam 42 bileşik tespit edilmiştir. Kozalaktan elde edilen uçucu yağın temel bileşenleri a-pinen, β-mirsen, sabinen ve D-limonen olmuştur. (Referans 6)

 

Benzeri bir çalışma da 1993 yılında Aristotle University of Thessaloniki tarafından yapılmıştır. Buna göre, yaklaşık 105 bileşen tespit edilmiş ve bunların 77’si % 93.1’i temsil ediyordu.

 

Yabani yetişen Juniperus Communis yüksek miktarda alfa-pinen (yaklaşık% 27), sabinen (% 13), germacrene-D (% 10) ve mirsen (% 9) içeriği sunmuştur. Oksijenli monoterpenlerin ana bileşeni olarak terpinen-4-ol (% 1.37) bulundu. (Referans 7)

 

Ardıç Meyvesi Yiyen Sincap

 

Ardıç içeriğinde yoğun olarak bulunan Alfa-Pinen için bir parantez açalım. Bir monoterpen olan bu bileşen; Biberiye, Frankincense, Servi, Ölmez Çiçek muhteviyatında da bulunur ve bu bitkilere çam aromasını verir.

 

Alpha Pinene, cilt ve ağız sağlığı için son derece faydalıdır. Ayrıca bağışıklık ve solunum sistemlerinin sağlıklı çalışmasını da destekleyici özelliklere sahiptir.  

 

Renk olarak berrak bir renge sahip ardıç uçucu yağı, kıca olarak da incedir. Parfümeri notası kalp yani orta notadır, taze, odunsu, tatlı ve neredeyse gizli meyvemsi bir aromaya sahiptir. 

 

Ardıç meyvesi uçucu yağı, tüm narenciye yağları, selvi, sedir ağacı, sandal ağacı, lavanta, melaleuca (Çay Ağacı), limon otu, misk adaçayı ve vetiver uçucu yağlarıyla iyi uyum sağlar.

 

Ardıç meyvesi uçucu yağı verimi %1-2 civarındadır. Ancak ardıç meyvesini toplamak son derece zahmetlidir zira genelde yüksek rakımlarda bulunur. Dolayısıyla bu yağı ucuza elde etmeyi beklememek gerekir.

 

Bakınız: Uçucu Yağ Verimleri : Aromatik Bitkilerden Ne Kadar Yağ Elde Edebilirsiniz?

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı Faydaları Infografik

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı Faydaları ve Kullanımları

 

Yüksek polifenol ve flavanoid içeriğine sahip ardıç meyvesi özellikle arındırıcı, mikrop kırıcı ve koruyucu faydaları ile geleneksel tıpta kullanılmıştır. Kuru meyveler yakılarak hava temizlenebileceği gibi günümüzde ardıç meyvesi toz hale getirilerek de kullanılmaktadır. Biz ise ardıç uçucu yağı faydalarına odaklanacağız. 

 

1- Kolon Kanserine Karşı Koruyucu Etki Gösterir

 

2019 yılında Van Yüzüncıyıl Üniversitesi Veterinerlik Fakültesinde yapılan bir araştırmada, Ardıç Meyvesi uçucu yağının (AMUY) farelerde, azoxymethane (AOM) ile yapay olarak oluşturulmuş kolon kanseri üzerindeki etkileri incelenmiştir. 

 

4 eşit gruba ayrılan farelerin bir bölümü normal beslenmelerine devam ederken, bir kısmına ise 10 hafta boyunca, AOM ve ardıç meyvesi uçucu yağı uygulanmıştır. 16 haftalık deney sonunda, kan ve doku örnekleri incelenmiştir. 

 

Bun göre; CEA, COX-2 ve Ki-67 immün ekspresyonları azalmıştır. Kaspaz-3’ün immün ekspresyonu ise AOM + AM ile tedavi edilen farelerde artmıştır. Ek olarak, AM uçucu yağı takviyesi, AOM + AM ile tedavi edilen farelerde kolon dokusunda antioksidan savunma sistemlerini ve lipid peroksidasyonunu iyileştirmiştir.

 

İyi haber şudur ki ardıç uçucu yağı uygulamasının adenom ve adenokarsinom oluşumlarını önemli derecede azalttığı görülmüştür. (Referans 1)

 

Ardıç Yemişi Yiyen Kuş

 

2- Diyabete Karşı Doğal İlaç

 

İsfahan Kardiyovasküler Araştırma Enstitüsünde 2014 yılında yapılan bir araştırmada ardıç meyvesi uçucu yağının antiglikasyon özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

 

Buna göre, hemoglobin ve insülin glikasyon deneylerinde test edilen ve Juniperus communis subsp. hemisphaerica. farklı kısımlarından elde edilen uçucu yağların tümünde ümit verici diyabet önleyici aktivite gözlendi. (Referans 2)

 

Ardıç Meyvesi Yiyen Kuş

 

3- Doğal Antioksidan Özellik İçerir

 

2014 yılında Viyana Üniversitesi, Farmasötik Kimya Bölümünde yapılan bir araştırma Ardıç Meyvesi Uçucu Yağının antioksidan özelliklerini ortaya koymuştur.   

 

Uçucu yağın antioksidan kapasitesi in vitro olarak şu şekilde değerlendirilmiştir:

 

  • 2,2-Difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) temizleyici,
  • 2,2-azino-bis-3-etilbenzotiyazolin-6 sülfonik asit (ABTS) radikal katyon süpürücü,
  • Hidroksil radikal (ОН •) süpürme ve kenetleme kapasitesi,
  • Süperoksit radikal (• O2−) süpürücü ve ksantin oksidaz inhibitör etkileri,
  • Hidrojen peroksit süpürücü.

 

İn vivo çalışmalar, antioksidan enzimler olan süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT) ve glutatyon peroksidazın (GPx) aktivitesini artırarak maya hücrelerinde oksidasyon süreçlerini bloke etme olasılığını yaratan yağın bu etkilerini doğruladı. (Referans 3)

 

Ardıç Meyvesi Somon Marinesi

 

4- Kuvvetli Antimikrobiyal Özellik Gösterir

 

2005 yılında Zagreb Üniversitesi Mikrobiyoloji Bölümü tarafından yapılan bir araştırma ardıç meyvesi uçucu yağının çeşitli bakteri ve mantar türleri üzerindeki etkisini incelemiştir. 

 

Buna göre, ardıç uçucu yağı, Gram-pozitif ve Gram-negatif bakteri türlerine karşı benzer bakterisidal aktivite göstermiştir. Ayrıca mayalar, maya benzeri mantarlar ve dermatofitlere karşı güçlü bir fungisidal aktivite de göstermiştir. En güçlü fungisidal aktivite, Candida spp. ve dermatofitlere karşı gözlenmiştir. (Referans 4)

 

Deniz Kenarında Ardıç Ağacı ve Manzara

 

5- Yaraların İyileşmesini Hızlandırır

 

2011 yılında Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi tarafından yapılan bir araştırmada özellikle J. oxycedrus ssp. oxycedrus ve J. phoenicea cinslerinden elde edilen Ardıç yağının, muhtemelen antibakteriyel ve antioksidan özellikleri sebebiyle yaraların iyileşmesini hızlandırdığı görülmüştür. Bu da ardıç uçucu yağının folklorik kullanımlarında yara iyileştirici olarak kullanılmış olmasını açıklar niteliktedir. (Referans 5)

 

Jenever - Hollanda Ardıç İçkisi

 

Ardıç Meyvesi Uçucu Yağı Güvenli Kullanım Önerileri

 

Ardıç uçucu yağı, oldukça güvenli kabul edilen uçucu yağlardan biridir. Ancak Ardıç uçucu yağı okside olursa, yağı kullanmamak gerekir. 

 

Hamile ve emziren kadınlar ile çocuklarda her zaman olduğu gibi dikkat edilmelidir. Ancak Tisserand’a göre hamilelerde ve böbrek rahatsızlığı olanlarda aşırı hassasiyet göstermeyi gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. 

 

Difüzör ile ortama yayarak aromatik olarak faydalanabilirsiniz zira bu uçucu yağ son derece güzel kokar ve bu şekilde kullanımı son derece güvenlidir.

 

Bakınız: Aromaterapi Difüzörü (Hava Yayıcı) Nasıl Seçilir?

 

Ardıç uçucu yağı topikal uygulamalar için hindistan cevizi yağı ya da jojoba yağı gibi taşıyıcı yağlar ile 1:1 oranında seyreltilmelidir. Bu şekilde güvenli biçimde cilde masaj yapılarak kullanılabilir. 

 

FDA’e göre ardıç uçucu yağı dahili kullanım için uygundur ancak her zaman söylediğimiz gibi uçucu yağların dahili kullanımında sıfır risk politikası uygulamak her zaman daha güvenlidir.

 

Ardıç uçucu yağı hayvanlarda yapılan testlere göre fototoksik değildir yani cild üzerinde güneşe maruz kaldığında herhangi bir reaksiyona sebep olmaz ancak insanlar üzerinde bu konuda bir araştırma bulunmamaktadır. 

 

Ardıç Meyvesi Yiyen Keçi

 

Bu Uçucu Yağı Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

 

Ardıç ülkemizde rahatlıkla yetişmektedir ve türü tehlike altında değildir. Dolayısıyla yerli ardıç uçucu yağı tercih edilebilir. Ancak aldığınız yağın kaynağını ve nasıl çıkartıldığını, saf olup olmadığını mutlaka iyi araştırın. 

 

10ml ardıç yağı için global markaların organik yağlarının 15-20 USD, yerli markaların ise 10ml için 15-20 TL civarında fiyatlandırıldığını gördük.  

 

Ardıç meyvesi uçucu yağını serin ve ışık görmeyen bir ortamda dikkatlice saklayarak 3-4 yıl raf ömrü elde edebilirsiniz. 

 

Ardıç Meyvesi Kapta

 

Referanslar

 

Britannica – Juniper Berry

 

Wiki – Ardıç

 

Wiki – Juniper Berry

 

Potential of Juniperus communis L as a nutraceutical in human and veterinary medicine

 

11 Juniper Berry Essential Oil Uses + Benefits

 

Juniper Berry Essential Oil

 

Differences in essential oil yield, composition, and bioactivity of three juniper species from Eastern Europe